خودروهای شوتی؛ کابوسی برای جاده‌های پرپیچ‌وخم کهگیلویه و بویراحمد

بر اساس آمارهای رسمی، ۶۰ درصد تصادفات فوتی سه سال اخیر در ۱۱ محور پرخطر استان رخ داده است؛ آماری که نشان می‌دهد تمرکز بر اصلاح این کریدورها می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش تلفات داشته باشد .

محورهای یاسوج-اصفهان، یاسوج-شیراز، دهدشت-بهبهان و گچساران-شیراز، بیشترین سهم را در تصادفات استان به خود اختصاص داده‌اند. استانی که به «پایتخت طبیعت ایران» شهرت دارد، هنوز حتی یک متر آزادراه ندارد و کمتر از ۲۸۰ کیلومتر بزرگراه در آن احداث شده است .

در همین راستا معاون هماهنگی عمرانی استانداری کهگیلویه وبویراحمد با اشاره به افزایش آمار تصادفات جاده ای این استان در سال ۱۴۰۳، گفت: مدیران مربوطه باید در این زمینه پاسخ‌گو باشند.

عسی شهامت در جلسه کمیسیون ایمنی راه‌های این استان اظهار کرد: افزایش تعداد تصادفات در سطح استان دلایل مختلفی دارد و نیاز است تدابیرلازم برای کاهش این معضل از سوی مدیران اندیشیده شود.

وی بر پاسخ گویی مدیران نسبت به در خطر افتادن جان انسان‌ها تاکید کرد و گفت: مدیران باید نسبت به رفع مشکلات ایمنی راه‌های این استان برنامه عملاتی داشته باشند.

همچین در گزارشی مهدی قیصری مدیر کل پزشکی قانونی کهگیلویه و بویراحمد گفت: شمار جان‌باختگان سوانح رانندگی استان در سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه پارسال ۱۵ درصد افزایش یافته است.

خودروهای شوتی که معمولا به عنوان خودروهای حامل بار قاچاق یا غیرمجاز شناخته می‌شوند بنا به نظر کارشناسان، این خودروها بدلیل عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و سرعت های غیرمجاز نقش مضاعفی در تصادف های جاده ای دارند.

شوتی‌ها؛ از قاچاق کالا تا تهدید جان

خودروهای شوتی به دسته‌ای از خودروهای سواری اطلاق می‌شود که عمدتاً برای حمل کالاهای قاچاق و بارهای غیرقانونی در جاده‌ها استفاده می‌شوند. خودروهایی مانند پژو ۴۰۵، سمند و پژو پارس به دلیل موتور قوی و در دسترس بودن قطعات، بین شوتی‌سواران محبوبیت دارند. این خودروها با تغییرات غیراستاندارد در موتور، سیستم تعلیق و بدنه برای حمل بارهای سنگین و عبور با سرعت‌های بالا طراحی شده‌اند .

آنچه شوتی‌ها را به خطری جدی تبدیل می‌کند، سرعت غیرمجاز و حرکات پرخطر آنهاست. این خودروها اغلب با سرعت‌های بالای ۱۸۰ کیلومتر بر ساعت حرکت می‌کنند و در جریان تعقیب و گریز، تخلفات متعددی مانند سبقت غیرمجاز، تغییر مسیرهای خطرناک و بی‌توجهی به مقررات رانندگی مرتکب می‌شوند.

پیش تر سرهنگ حسن دانایار، رئیس پلیس راه استان در گفت و گو با ایرنا، با اشاره به خطرات این خودروها تصریح کرده است: خودروهای شوتی به دلیل سرعت غیرمجاز، تغییر در سیستم تعلیق و افزایش قدرت موتور، تهدیدی جدی برای ایمنی سایر کاربران جاده‌ای محسوب می‌شوند.

تصادف مرگبار شامگاه شنبه در محور یاسوج-اصفهان، که هفت کشته و سه مصدوم بر جای گذاشت، حادثه‌ای که بار دیگر ضرورت تکمیل و ایمن‌سازی چهار کیلومتر از این محور را که به گفته پلیس با تغییر مسیر چهارخطه به دوطرفه، عرض کم و نبود شانه مناسب مواجه است، برجسته کرد.

رئیس پلیس راه استان کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده درباره این حادثه اظهار کرد: خودروی شوتی حامل اتباع افغانستانی بود که به علت سرعت نامتعارف، حرکات غیر اصولی و تجاوز به چپ ناشی از سبقت غیرمجاز، با کامیون تریلی برخورد کرد و این حادثه مرگبار رخ داد.

وی گفت: محل حادثه در محدوده‌ای قرار دارد که مسیر از چهارخطه به جاده دوطرفه تبدیل می‌شود و این تغییر وضعیت، در کنار سرعت بالا و سبقت‌های غیرمجاز، احتمال وقوع تصادف را افزایش می‌دهد.

تغییر مسیر چهارخطه به دوطرفه، نقطه حادثه‌خیز ایجاد کرده است

دانایار ادامه داد: راننده‌ای که در مسیر چهارخطه حرکت می‌کند، ممکن است با تصور ادامه مسیر چهارخطه، ناگهان با جاده دوطرفه مواجه شود و این موضوع در کنار سرعت بالا و سبقت‌های غیرمجاز، خطر وقوع تصادف را بیشتر می‌کند.

رئیس پلیس راه استان کهگیلویه و بویراحمد با بیان اینکه حدود چهار کیلومتر از این محور با مشکل مواجه است، گفت: این بخش از جاده هم عرض کمی دارد، هم شانه مناسب ندارد و فضای کافی برای مانور و فرار خودروها در مواقع خطر فراهم نیست.

کهگیلویه و بویراحمد؛ گلوگاه خودروهای شوتی‌ها

قرارگرفتن کهگیلویه و بویراحمد در مسیر ارتباطی چهار استان بزرگ و نزدیکی آن به استان‌های جنوبی، این استان را به یکی از مسیرهای پرتردد خودروهای شوتی تبدیل کرده است.

بر اساس اعلام رئیس پلیس راه استان، در شش ماه نخست امسال یک‌هزار و ۷۹۳ دستگاه خودروی شوتی در استان توقیف شده است که تنها در ۲۰ روز اخیر، ۳۱۳ دستگاهاز این خودروها به پارکینگ منتقل شده‌اند.

همچنین در یک مورد، یک خودروی شوتی با بیش از یک میلیارد و ۳۵۰ میلیون ریال خلافی پرداخت‌نشده در محور یاسوج-اصفهان توقیف شد .

ریشه‌ها؛ بیکاری، محرکی که کسی به آن نمی‌پردازد

رانندگان خودروهای شوتی در گزارش‌های میدانی منتشرشده از مسیرهای مشابه ، بارها بیکاری را دلیل اصلی روی‌آوردن خود به این شغل پرخطر عنوان کرده‌اند. یکی از این رانندگان در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا گفت: ما چاره‌ای نداریم، بار قاچاق حمل می‌کنیم چون شغل بهتری نداریم. خطر زیاد است، اما اگر گیر نیفتیم، مقداری پول به خانه می‌بریم.

درآمدی که این رانندگان از جابه‌جایی کالاها در مسیرهای پرپیچ و خم استان کوهستانی کهگیلویه وبویراحمد و همچنین استان اصفهان حمل می کنند بسیار ناچیز است و هر راننده خودروی شوتی برای جابه‌جایی بار قاچاق، دستمزدی ناچیز دریافت می‌کند.

او ادامه داد: رانندگان به دلیل نیاز مالی و گاهی ناامیدی از یافتن شغل قانونی، به این کار رو می‌آورند، اما در عمل نه‌تنها سودی قابل توجه به دست نمی‌آورند، بلکه زندگی خود را به خطر می‌اندازند .

تلاش‌ها برای مقابله؛ از توقیف تا طرح‌های مشترک

پلیس راه استان کهگیلویه وبویراحمد با اجرای طرح‌های مختلف، تلاش می‌کند با این پدیده مقابله کند.

رئیس پلیس راه استان از اجرای طرح مشترک کنترل محورهای برون‌شهری با همکاری پلیس راه استان بوشهر خبر داده است.

سرهنگ حسن دانایار ادامه داد: در این طرح که با هدف ارتقای امنیت جاده‌ای، برخورد با رانندگان پرخطر و توقیف خودروهای شوتی اجرا شد، شمار قابل‌توجهی از خودروهای متخلف توقیف و رانندگان آنها به مراجع قضایی معرفی شدند .

وی با تأکید بر اینکه برخورد با تخلفات حادثه‌ساز خط قرمز پلیس راه است، افزود: این طرح با هدف مهار رانندگان پرخطر، توقیف خودروهای شوتی و تأمین امنیت پایدار ترافیکی در محورهای مواصلاتی دو استان اجرایی شد

کنترل خودروهای شوتی به تجهیزات الکترونیکی و نیروی انسانی نیاز دارد

دانایار با بیان اینکه خودروهای شوتی یکی از عوامل تأثیرگذار در تصادفات جاده‌ای هستند، گفت: این خودروها با سرعت بالا و حرکات پرخطر در مسیرهای اصلی و فرعی تردد می‌کنند و کنترل آن‌ها برای پلیس دشوار است.

وی افزود: پلیس در زمینه برخورد با این خودروها ظرفیت مشخصی دارد و افزایش برخوردها به‌تنهایی پاسخگوی این معضل نیست، بلکه استفاده از دوربین‌های نظارتی، تجهیزات الکترونیکی و تقویت نیروی انسانی باید در دستور کار قرار گیرد.

رئیس پلیس راه استان کهگیلویه و بویراحمد تأکید کرد: برای کاهش تصادفات و کنترل خودروهای شوتی، لازم است در کنار اقدامات انتظامی، زیرساخت‌های جاده‌ای و سامانه‌های هوشمند نظارتی نیز تقویت شود.

ضرورت اقدام همزمان در دو جبهه

به گزارش ایرنا، بیش از شش هزار کیلومتر راه ارتباطی شامل محورهای اصلی، فرعی، روستایی و بزرگراهی در کهگیلویه و بویراحمد وجود دارد و این استان با داشتن کمتر از ۲۸۰ کیلومتر بزرگراه و شرایط خاص توپوگرافی و کوهستانی، یکی از استان‌های حادثه‌خیز کشور در زمینه سوانح رانندگی به شمار می‌رود.

کارشناسان معتقدند کاهش پایدار تلفات جاده‌ای در استان، در گرو اقدام هم‌زمان در دو جبهه است: نخست، تسریع در ایمن‌سازی نقاط حادثه‌خیز و تکمیل زیرساخت جاده‌ای، و دوم، توسعه فرصت‌های شغلی پایدار برای جوانانی که به دلیل نبود اشتغال مناسب، به مشاغل پرخطری چون شوتی‌گری روی می‌آورند.

ایمنی، پیش‌نیاز توسعه گردشگری

در استانی که مقصد سفرهای طبیعت‌گردی است، ایمن‌سازی راه‌ها یک ضرورت صرفاً عمرانی نیست، بلکه پیش‌نیاز توسعه پایدار به شمار می‌رود. وجود سه هزار خودروی شوتی، ۱۱ محور پرخطر و ۳۴ نقطه حادثه‌خیز جدید، نشان می‌دهد که راه طولانی برای رسیدن به ایمنی مطلوب باقی مانده است.

ترکیب عوامل متعددی همچون پیچ‌های خطرناک کوهستانی، عرض کم جاده‌ها، نبود شانه مناسب، سرعت بالای خودروهای شوتی و ضعف زیرساخت‌های نظارتی، این محورها را به یکی از خطرناک‌ترین نقاط کشور تبدیل کرده است.

حل این معضل نیازمند عزمی فرابخشی میان پلیس راه، اداره‌کل راه و شهرسازی، راهداری، دستگاه قضایی و سایر نهادهای متولی است. در کنار اقدامات انتظامی، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام جاده‌ای، تجهیز محورها به سامانه‌های هوشمند نظارتی و ایجاد فرصت‌های شغلی جایگزین برای رانندگان شوتی می‌تواند گام‌های مؤثری در کاهش تصادفات و حفظ جان مسافران باشد.

ایرنا