ک نظام سلامت کارآمد نباید منتظر بماند تا افراد بیمار شوند/باید کوشد از بروز بیماری جلوگیری گردد

وی افزود: وقتی از سلامت سخن گفته می‌شود، ممکن است نخستین موضوعی که به ذهن بسیاری از مردم می‌رسد، بیمارستان، پزشک، داروساز و خدمات درمانی باشد؛ اما مفهوم سلامت بسیار گسترده‌تر از درمان یک بیماری است.

رئیس شبکه بهداشت و درمان بویراحمد ادامه داد: یک نظام سلامت کارآمد نباید منتظر بماند تا افراد بیمار شوند، بلکه باید بکوشد از بروز بیماری جلوگیری کند، عوامل خطر را زودتر شناسایی کند و بیماری‌ها را در مراحل اولیه تشخیص دهد. مردم نیز باید برای حفظ سلامت خود آموزش ببینند.

پزشک خانواده؛ نخستین حلقه ارتباط مردم با نظام سلامت

اسدی با تشریح اهداف برنامه پزشکی خانواده گفت: پزشکی خانواده به زبان ساده به این معناست که هر فرد و خانواده، برای دریافت خدمات بهداشتی و درمانی، مسیری مشخص و قابل پیگیری داشته باشد.

وی بیان کرد: در این برنامه، مردم می‌دانند برای انجام مراقبت‌های دوره‌ای، بررسی عوامل خطر یا هنگام بروز مشکل، باید از چه مسیری اقدام کنند و در صورت نیاز چگونه به پزشک متخصص دسترسی داشته باشند.

رئیس شبکه بهداشت بویراحمد تأکید کرد: پزشک خانواده و تیم سلامت تنها هنگام بیماری در کنار افراد نیستند، بلکه می‌کوشند وضعیت سلامت جمعیت زیر پوشش خود را بشناسند و آن را در طول زمان پیگیری کنند.

اسدی اضافه کرد: در شیوه سنتی ممکن است یک فرد طی چند سال برای مشکلات مختلف به پزشکان متعددی مراجعه کند، بدون آنکه ارتباط منظم و مشخصی میان این مراجعات وجود داشته باشد؛ اما در برنامه پزشکی خانواده، نگاه به سلامت فرد، خانواده و جامعه، پیوسته و منسجم است.

نظام ارجاع مانعی برای مراجعه مردم نیست

وی در توضیح نظام ارجاع اظهار داشت: در این نظام، بیمار برای دریافت خدمات، مسیری علمی، منظم و مشخص را طی می‌کند. در سطح نخست، فرد به‌وسیله پزشک خانواده و تیم سلامت ارزیابی می‌شود و بسیاری از مشکلات و نیازهای درمانی او در همین سطح قابل بررسی، مراقبت و درمان است.

اسدی افزود: اگر پزشک خانواده تشخیص دهد که بیمار به خدمات تخصصی نیاز دارد، او را به سطح بالاتر ارجاع می‌دهد و در صورت ضرورت، بیمار به خدمات فوق‌تخصصی نیز هدایت خواهد شد.

وی تصریح کرد: نظام ارجاع به معنای ایجاد مانع برای مراجعه مردم نیست، بلکه هدف آن این است که هر فرد، خدمت مناسب را در زمان، مکان و سطح مناسب دریافت کند؛ موضوعی که هم به نفع مردم و هم به سود مجموعه نظام سلامت است.

شناسایی زودهنگام بیماری‌های بدون علامت

رئیس شبکه بهداشت و درمان بویراحمد، دسترسی منظم‌تر مردم به خدمات سلامت را یکی از مزایای پزشکی خانواده دانست و گفت: هنگامی که یک خانواده زیر پوشش تیم سلامت مشخصی قرار می‌گیرد، امکان پیگیری مستمر وضعیت سلامت اعضای آن فراهم می‌شود.

اسدی برای نمونه به بیماری فشارخون اشاره کرد و افزود: ممکن است فردی سال‌ها به فشارخون بالا مبتلا باشد، اما نشانه خاصی نداشته و از بیماری خود آگاه نباشد. فشارخون کنترل‌نشده می‌تواند در آینده زمینه‌ساز سکته قلبی، سکته مغزی، بیماری‌های کلیوی و مشکلات دیگر شود.

وی ادامه داد: اگر چنین فردی در برنامه پزشکی خانواده به‌طور منظم ارزیابی شود، امکان شناسایی زودهنگام بیماری و کنترل آن افزایش می‌یابد. بنابراین، پزشکی خانواده تنها درباره مراجعه یک بیمار به پزشک نیست، بلکه هدف آن حفظ سلامت یک جمعیت است.

پیشگیری کم‌هزینه‌تر از درمان است

اسدی، توجه به پیشگیری را یکی از اصول مهم پزشکی خانواده عنوان کرد و گفت: با شناسایی و کنترل به‌موقع افراد در معرض دیابت، تشخیص سرطان‌ها در مراحل اولیه، مراقبت به‌موقع از کودکان و ارزیابی منظم سالمندان می‌توان از بسیاری از مشکلات و هزینه‌های سنگین درمانی در آینده جلوگیری کرد.

وی افزود: مراقبت‌های پیشگیرانه و غربالگری‌ها، هرچند ممکن است ساده به نظر برسند، می‌توانند مانع بروز بیماری‌های جدی و تحمیل هزینه‌های سنگین به خانواده‌ها و نظام سلامت شوند.

کاهش آزمایش‌ها و مراجعات غیرضروری

رئیس شبکه بهداشت بویراحمد، کاهش سردرگمی مردم در مسیر درمان را از دیگر مزایای نظام ارجاع برشمرد و اظهار کرد: گاهی فردی برای یک مشکل به چند پزشک مراجعه می‌کند، آزمایش‌های مختلف انجام می‌دهد و برخی اقدامات تشخیصی نیز برای او تکرار می‌شود؛ مسئله‌ای که می‌تواند هزینه و نگرانی بیشتری برای بیمار ایجاد کند.

اسدی ادامه داد: پزشک خانواده می‌تواند نخستین نقطه تماس مردم با نظام سلامت باشد، مشکل را بررسی کند و در صورت نیاز به خدمات تخصصی، بیمار را به مسیر درست هدایت کند.

وی گفت: مراجعات غیرضروری، آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های تکراری و مصرف نامناسب دارو، افزون بر تحمیل هزینه به خانواده‌ها، ممکن است برای سلامت فرد نیز زیان‌آور باشد. نظام ارجاع می‌تواند با سامان‌دهی مسیر دریافت خدمات، بخشی از این هزینه‌ها و اقدامات غیرضروری را کاهش دهد.

به گفته اسدی، هدف این برنامه محدودکردن خدمات مورد نیاز مردم نیست، بلکه استفاده صحیح، منطقی و هدفمند از ظرفیت‌های نظام سلامت است.

پزشکی خانواده فقط یک پزشک نیست

رئیس شبکه بهداشت و درمان بویراحمد با تأکید بر اینکه پزشکی خانواده یک فعالیت گروهی است، گفت: این برنامه صرفاً به معنای حضور یک پزشک نیست و اعضای تیم سلامت، از جمله مراقبان سلامت، ماماها و دیگر کارکنان این حوزه، هرکدام بخشی از زنجیره ارائه خدمات را بر عهده دارند.

وی افزود: تیم سلامت با دسترسی به سوابق مراقبتی افراد می‌تواند بداند هر فرد چه سابقه بیماری دارد، چه عوامل خطری او را تهدید می‌کند، چه خدماتی دریافت کرده و چه مواردی باید در آینده پیگیری شود.

اسدی خاطرنشان کرد: هیچ برنامه‌ای در حوزه سلامت بدون مشارکت مردم به موفقیت نمی‌رسد؛ ازاین‌رو، شهروندان باید مراقبت‌های دوره‌ای و غربالگری‌ها را جدی بگیرند، بررسی عوامل خطر را به بخشی از برنامه زندگی خود تبدیل کنند و از مصرف خودسرانه دارو بپرهیزند.

خدمات سطح نخست رایگان است

رئیس شبکه بهداشت بویراحمد درباره هزینه خدمات این برنامه گفت: خدمات سطح نخست پزشکی خانواده و نظام ارجاع به‌صورت رایگان ارائه می‌شود. اگر پزشک خانواده تشخیص دهد که فرد به خدمات سطح بالاتر نیاز دارد، بیمار به آن سطح ارجاع خواهد شد.

اسدی افزود: در سطح تخصصی، سهم پرداختی بیمار معادل ۱۵ درصد تعرفه دولتی خواهد بود و در صورت نیاز به خدمات بیمارستانی، این خدمات بر اساس ضوابط برنامه به‌صورت رایگان در بیمارستان‌ها ارائه می‌شود.

وی با بیان اینکه برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع از ۲۵ مردادماه در شهرستان بویراحمد آغاز شده است، از مردم خواست از اجرای این طرح ملی حمایت کرده و با تیم‌های سلامت همکاری کنند.

اسدی در پایان گفت: کارکنان و کادر درمان در کنار مردم و آماده ارائه خدمات هستند و موفقیت این برنامه نیز به همراهی و مشارکت شهروندان بستگی دارد.