دود ناشی از زباله‌سوزی در دهدشت؛ از حومه شهر تا عمق ریه‌ها

به گزارش روشن خبر، زباله‌های شهر ۶۵ هزار نفری دهدشت مرکز شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد، در فاصله تنها چهار کیلومتری از مرکز شهر و یک کیلومتری روستای طولیان، در دل طبیعت رها شده و به‌طور دوره‌ای به آتش کشیده می‌شوند. این روش غیراصولی مدیریت پسماند، سال‌هاست که به یک بحران زیست‌محیطی و بهداشتی مزمن در منطقه تبدیل شده است.

آتش‌زدن هفتگی زباله‌ها در این سایت، به ویژه در فصل گرما که وزش باد افزایش می‌یابد، موجب انتشار ابرهای غلیظی از دود سیاه در گستره وسیعی از شهر دهدشت و روستاهای همجوار می‌شود.

برخی از کارشناسان می‌گویند: ترکیب این دود که حاصل سوختن پلاستیک، لاستیک، مواد شیمیایی و پسماندهای بیمارستانی است، نه‌تنها مناظر طبیعی منطقه را می‌آلاید، بلکه کیفیت هوای تنفسی هزاران شهروند را به شدت کاهش داده است.

خطرات این دود تنها محدود به محیط زیست نیست؛ بلکه به طور مستقیم سلامت عمومی را هدف قرار داده است. استنشاق مداوم آلاینده‌هایی نظیر دی‌اکسین، فوران، هیدروکربن‌های آروماتیک و ذرات معلق، به‌ویژه برای کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای سابقه بیماری‌های تنفسی و قلبی فوق‌العاده آسیب‌زا است.

افزایش موارد سرفه‌های مزمن، آسم، حساسیت‌های پوستی و چشمی، و نگرانی از بروز سرطان‌های ناشی از سموم پایدار در میان شهروندان دهدشتی، زنگ خطری جدی برای مسئولان بهداشتی و اجرایی استان به صدا درآورده است.

علاوه بر تهدیدات مستقیم سلامت، انتشار بوی تعفن ناشی از زباله‌های نیمه‌سوخته و انباشته شده، زندگی روزمره مردم را مختل کرده است. برخی از ساکنان محله‌های غربی و جنوبی دهدشت، به ویژه در شب‌هایی که جریان هوا به سمت شهر می‌وزد، مجبور به بستن در و پنجره‌ها و ماندن در فضای بسته هستند. این وضعیت، کیفیت زندگی، آرامش روانی و حتی روال عادی تحصیل و کار شهروندان را به مخاطره انداخته است.

برخی از اهالی روستای طولیان که فاصله خانه‌هایشان تا محل سوزاندن زباله‌ها به یک کیلومتر هم نمی‌رسد، وضعیت را غیر قابل قبول توصیف می‌کنند که به گفته آن‌ها، دود سمی نه تنها هوای مزارع و باغ‌هایشان را آلوده کرده، بلکه مستقیماً به بافت کشاورزی روستا آسیب رسانده است.

عده‌ای از کشاورزان معتقدند خاک زمین‌های اطراف در اثر نشست آلاینده‌ها و شیرابه‌های ناشی از زباله‌ها، کیفیت خود را از دست داده و محصولات کشاورزی دیگر سلامت سابق را ندارند. این معضل، معیشت کشاورزانی را که نسل‌ها به زراعت مشغول بوده‌اند، با تهدیدی جدی روبه‌رو کرده است.

برهم خوردن تعادل زیست‌محیطی منطقه نیز از دیگر پیامدهای این فاجعه است.آتش‌سوزی‌های مکرر و کنترل‌نشده، پوشش گیاهی طبیعی را نابود می‌کند، حشرات مفید و حیات وحش کوچک را از بین می‌برد و زمینه را برای فرسایش خاک و آلودگی آب‌های زیرزمینی فراهم می‌آورد. همچنین در فصل گرما، خطر سرایت آتش به مراتع و جنگل‌های اطراف که از سرمایه‌های طبیعی استان هستند، بسیار بالا می‌رود.

در مجموع، آتش‌زدن زباله‌ها در حومه دهدشت دیگر یک مسئله محلی نیست، بلکه به یک بحران انسانی و زیست‌محیطی تبدیل شده که نیازمند مداخله فوری، ریشه‌ای و فرابخشی است.

ضرورت انتقال سایت به مکان مناسب، راه‌اندازی سیستم جمع‌آوری و دفن اصولی و در میان‌مدت، ایجاد تأسیسات بازیافت یا پردازش پسماند، بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. در غیر این صورت، شهروندان دهدشتی بهای سنگینی را با سلامت خود و آینده زیست‌محیطی منطقه پرداخت خواهند کرد.

وضعیت اسفبار سایت پسماند دهدشت، به عنوان یکی از معضلات حاد زیست‌محیطی استان کهگیلویه و بویراحمد، طی سال‌های اخیر به یکی از پرتکرارترین سوژه‌های رسانه‌های استانی و ملی تبدیل شده است. روزنامه‌نگاران و خبرگزاری‌های متعدد با انعکاس گلایه‌های مردمی و پیگیری وعده‌های مسئولان، تلاش کرده‌اند این بحران فرسایشی را از غبار فراموشی خارج کنند.

در برنامه گفت و گوی ویژه خبری در رسانه ملی استانی چالش های این معضل زیست محیطی از سوی مسوولان بررسی شد که در ایرنا به آن نیز پرداخته شد.

انتقاد استانداری ؛ دیوارکشی، ساماندهی نیست

مدیرکل دفتر امور شهری استانداری کهگیلویه و بویراحمد گفت: شهرداری دهدشت تاکنون اقدام مؤثری برای ساماندهی سایت دفن زباله انجام نداده است و فعالیت خود را به دیوارکشی محوطه و افزایش نگهبان محدود کرده است، در حالی که قانون، شهرداری را مسوول اصلی مدیریت پسماند می‌داند.

فرزاد فرج‌زاده با تأکید بر اینکه نگرانی و نارضایتی مردم دهدشت و روستاهای اطراف از وضعیت سایت زباله «بِه‌حق» است اظهار داشت: در حوزه هماهنگی امور عمرانی و دفتر امور شهری استانداری، به‌طور جدی پیگیر ساماندهی سایت دفن زباله دهدشت هستیم و این روند آغاز شده است.

وی با انتقاد صریح از عملکرد شهرداری دهدشت در این خصوص افزود: متأسفانه مجموعه شهرداری تاکنون اقدام مؤثری در این زمینه انجام نداده و فعالیت‌های خود را تنها به دیوارکشی محوطه و افزایش تعداد نگهبانان سایت محدود کرده است؛ در حالی که قانون صراحت دارد، اما انتقال یا تعطیلی یک سایت زباله به سادگی امکان‌پذیر نیست.

فرج‌زاده در ادامه به موانع پیش‌روی جابه‌جایی سایت زباله اشاره کرد و توضیح داد: شرایط جغرافیایی و طبیعی استان ما با سایر مناطق کشور متفاوت است. جانمایی سایت جدید کار بسیار دشواری است، زیرا در هر نقطه‌ای که قصد احداث سایت را داشته باشیم، با معارضات شدید اجتماعی روبه‌رو می‌شویم و اهالی بومی اجازه این کار را نمی‌دهند.

مدیرکل دفتر امور شهری استانداری تأکید کرد: راهکار اساسی، ایجاد «سایت جامع مدیریت پسماند» برای شهرستان‌های کهگیلویه، لنده و چرام است که در دستور کار قرار دارد، اما تا زمان تحقق آن، شهرداری دهدشت موظف است مطابق قانون نسبت به کاهش آلودگی سایت فعلی اقدام فوری انجام دهد.

فرج‌زاده در پایان با اشاره به پیگیری‌های مستمر استانداری گفت: این موضوع را رها نخواهیم کرد و از ظرفیت‌های نظارتی و قضایی نیز برای الزام شهرداری به اجرای وظایف قانونی خود استفاده خواهیم کرد.

فرماندار کهگیلویه: گزینه‌های جدید برای انتقال سایت زباله

فرماندار کهگیلویه از تعیین چند گزینه جدید برای انتقال سایت دفن زباله دهدشت خبر داد و گفت: طی نشست‌ها و مشورت‌های تخصصی با بخشداران و شهرداران شهرستان، چندین مکان برای جانمایی سایت جدید انتخاب شده است.

سید ایرج کاظمی‌جو افزود: برای رسیدن به بهترین و علمی‌ترین انتخاب، با یک مشاور ارشد در حوزه محیط‌زیست و مدیریت پسماند از دانشگاه چمران اهواز وارد مذاکره شده‌ایم تا از میان گزینه‌های موجود، مکان نهایی را تأیید کند.

فرماندار کهگیلویه اضافه کرد: پیش‌بینی می‌شود با نهایی شدن این بررسی‌ها، روند اجرایی به‌زودی آغاز شود.

تأکید بر مدیریت بهداشتی سایت فعلی

با وجود وعده‌های اجرایی برای آینده، وضعیت فعلی سایت زباله دهدشت نیازمند اقدام فوری است.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان کهگیلویه و بویراحمد از برخورد حقوقی با این تخلف خبر داد و اعلام کرد: پرونده تخلفات زیست‌محیطی سایت زباله دهدشت به طور رسمی تشکیل و به مراجع قضایی ارسال شده است.

عبدال دیانتی‌نسب با تأکید بر لزوم حفظ سلامت شهروندان تصریح کرد: تا زمان حصول نتیجه قطعی و جایابی سایت جدید، متولیان امر مکلفند ساماندهی اصولی و مدیریت کاملاً بهداشتی را در سایت فعلی اعمال کنند تا آسیب‌های وارده به مردم و طبیعت به حداقل ممکن برسد.

به گزارش ایرنا، سایت دفن زباله دهدشت که در فاصله چهار کیلومتری مرکز شهر و یک کیلومتری روستای طولیان واقع شده، ماه‌هاست به دغدغه اصلی شهروندان و مسوولان تبدیل شده است. آتش‌زدن مکرر زباله‌ها، انتشار دود سمی و بوی تعفن، سلامت ساکنان به‌ویژه کودکان و سالمندان را به مخاطره انداخته و تعادل زیست‌محیطی منطقه را برهم زده است.

با این حال، هنوز زمان مشخصی برای انتقال سایت یا ساماندهی اصولی اعلام نشده و معارضات محلی و شرایط جغرافیایی خاص استان، از موانع جدی پیش‌روی اجرای این طرح‌هاست. آنچه مسلم است، شهروندان دهدشتی و اهالی روستای طولیان، خواهان اقدام عملی و پایانی بر این بحران فرسایشی هستند.

ایرنا/