فانتزیِ “مقاومتِ ملی در غیابِ دولت مقاوم” (به بهانه ۱۲ فروردین، روز جمهوری اسلامی)

برخی که گمان نمیکردند چنین مقاومت و نیرویی در جامعه ایرانی تولید شود و به ویژه نمی دانستند یا نمی‌خواستند که منشا این نیرو  را بشناسند و این قدرت ملی  را دست کم گرفته بودند، پس از ایستادگی مردم و مسئولان و نیز  رزم حماسی نیروهای مسلح کشور و به دست گرفتن ابتکار عمل توسط ایران در میدان جنگ، کم کم به این قدرت ملی اذعان کردند. اما نکته اینجاست که این قدرت ملی، صرفا به جامعه و فرهنگ ایران نسبت داده می‌شود که البته تحلیل نادرستی نیست، اما ناقص است. غالبا گزاره هایی نظیر اینکه: “مردم ایران، اساسا مردمی مقاوم اند”، یا  “مردمی که چند هزار سال فرهنگ و تاریخ دارند، تسلیم نمی شوند”. یا “ایرانیان ذاتا اهل مقاومت اند” و گزاره هایی از این دست.

یک نکته را در این میان نباید به فراموشی سپرد و آن اینکه دست کم در همین تاریخ معاصر  ایران، موارد متعددی داشته ایم که برهه هایی بوده که ایرانیان در برابر خصم خارجی ، از مقاومت ملی، منصرف شده اند و عطای آن را به لقایش بخشیده اند!

تاریخ معاصر به ما میگوید که چگونه افغان‌ها توانستند به راحتی از قندهار به اصفهان آمده و پایتخت صفویه را که در آن روزگار یکی از سه امپراتوری بزرگ شرق بود تصرف کرده و دودمان صفویه را بر باد دهند و تراژدی صفویه را رقم بزنند. اینکه ایرانیان در آن شرایط نهایتا به یک تصمیم ملی برای مقاومت نرسیدند، از جمله  ضعف و فتور نهاد حکومت بود؛ به تعبیر برخی متفکران، ایران نوین صفوی، فاقد ساختار سیاسی منظم و دقیق بود و به همین دلیل تمام قدرت در این سلسله به دست شاه بوده است و همگان نیز میدانند که آخرین پادشاه صفوی، دچار ضعف شخصیتی مفرط نیز بود که مجال تفصیل نیست. نهایتا اینکه شاه سلطان حسین مقاومت نکرد و ایران توسط افغان ها، فتح شد.

یک نمونه بارز دیگر در باب انصراف ایرانیان از مقاومت ملی، ماجرای شهریور بیست و سقوط رضاخان است. در شهریور ۲۰ ، بدون هر گونه مقاومت ملی، ایران ظرف کمتر از ۷۲ ساعت توسط قوای متفقین اشغال شد. ایستادگی نکردن رضاخان در برابر عناصر متجاوز، باعث شد ارتش ایران به سرعت از هم پاشید و سران نظامی مستقر در شهر‌های مرزی هم پست‌های خود را رها کردند و به سمت تهران گریختند. تاریخ معاصر و به ویژه شهریور ۱۳۲۰، مبین این نکته است که تکاهل و سستی دولت و حاکمان، یکی از عوامل اصلی انصراف نیروهای دفاعی و مردم از مقاومت ملی علیه نیروی بیگانه است.به تعبیر سعدی: “سلطان که خوابش می‌برد از پاسبانانش چه غم”.

جمهوری اسلامی با درس گرفتن از این تجارب تاریخی،  خود به عنوان دولت و حکومت، راه مقاومت در برابر استعمار را برگزید و طی نیم قرن اخیر، هیچ گاه از آن عدول نکرد و با این ایستادگی، روح مقاومت ملی را در مردم ایران احیا کرد. روحی که گرچه خفته بود اما جزئی از جوهره ی روح ملی ما محسوب میشد.

ایستادگی آیت الله خامنه ای  در برابر استعمار خارجی و شهادت ایشان( که انتخابی کاملا آگاهانه و ناشی از همین تجربه تاریخی بود)، بار دیگر هم روح مقاومت ملی را در مردم ایران بیدار کرد( چنانکه این شب ها شاهد آن هستیم) و هم نشان داد که هر گاه حاکمیت و دولت، قاطعانه در برابر استعمار  و تجاوز خارجی مقاومت کنند و جا نزنند، جامعه نیز گزینه مقاومت ملی را انتخاب خواهد کرد و فداکارانه پای آن خواهد ایستاد.